شبکهای که کاش بود
هیاهوی بیجا یا شاید سیاسیبازی، آفتی است که نیروها را هدر میدهد و اولویتها را به حاشیه میبرد.
در چندین سال گذشته هر بار بحث شبکه ملی اطلاعات (که اشتباهاً به آن اینترنت ملی میگویند) پیش آمد، عدهای قیل و قال بهراه انداختند که حاکمیت میخواهد اینترنت بینالملل را قطع کند. متاسفانه، هم نهادهای مسئول و رسانه ملی در تبیین اهداف این شبکه کمکاری کردند و هم بعضی افراد و رسانهها با جوسازی، ذهن مخاطبان را به بیراهه بردند. خود نهادهای متولی هم ضعیف عمل کردند وگرنه بعد از گذشت حدود بیست سال امروز باید حداقل یک جستجوگر بومی قوی و دستکم یک مرورگر امن و کارآمد و چند سکوی پست الکترونیک میداشتیم.
اما نهایتا بعد از تقریبا دو دهه این شبکه هنوز کامل نشده و با کسری از ظرفیتش کار میکند. همین مقدار از خدماتی که در شرایط فعلی به آن دسترسی داریم، بابت وجود شبکه ملی است وگرنه از همینها نیز محروم میماندیم.
اصلا چرا شبکه ملی؟ا
اگر کسی ارزش دادهها و اطلاعات را بداند، نمیپرسد «چرا؟»، میگوید «چرا نه؟!». هیچ ملت عاقلی اطلاعات خود و دکمهی روشن و خاموشِ خدمات حیاتی کشورش را دست کشور دیگری نمیسپارد.
اینترنت در اصل از دل یکی از پروژههای وزارت دفاع آمریکا بیرون آمد. ابتدا محدود بود و آرپانت نام داشت اما نهایتا جای خود را به اینترنت داد. اینترنت و دادههایی که میلیاردها کاربر، روزانه با دست خود آنها را وارد شبکه میکنند، منبع سهلالوصولِ نهادهای اطلاعاتی آمریکاست.
هر فرد و هر کشوری قاعدتا از خود میپرسد و باید بپرسد اگر روزی آمریکا که بخش عمده منابع، زیرساختها و خدمات اینترنتی را در اختیار دارد، به هر علتی دسترسیاش به شبکه جهانی را قطع کرد، تکلیف چیست؟ در دنیایی که از تراکنشهای مالی و بانکی گرفته تا خرید بلیت اتوبوس و قطار و هواپیما تا تحصیل کودکان و توزیع سوخت و احراز هویت و هزاران خدمت دیگر بهواسطه شبکه مجازی صورت میپذیرد، قطع دسترسی به این خدمات میتواند کشوری را به کما ببرد.
ملل دیگری هم در دنیا از مدتها پیش تهمیدات کموبیش مشابهی اندیشیدهاند. خیلی بد است که انسان به برق اضطراری و تجهیزات آتشنشانی فلان اداره فکر کرده باشد اما برای قطعی احتمالی اینترنت که هزاران خدمت حیاتی را از دسترس خارج میکند، چاره نیاندیشیده باشد.
شبکه ملی اطلاعات قرار نبود و نیست جایگزین اینترنت شود، بلکه نوعی شبکه گسترده داخلی است که اولا مثل حلقه پشتیبان عمل میکند و ثانیا اطلاعات مهم و حتی عادی را روی سرورهای داخل کشور نگه میدارد. شما در عین دسترسی به شبکه ملی میتوانید به شبکه جهانی هم دسترسی داشته باشید و البته سکوها و خدماتی را که مغایر با امنیت ملی یا هنجارهای اجتماعی و اخلاقی است، محدود یا مسدود کنید.
شاید همه ما طی تمام این سالها بیآنکه متوجه باشیم، روزانه و بارها از همین شبکه ملی نیمهکاره استفاده کردهایم. اگر با وجود قطعی اخیر اینترنت، خدمات مالی، بانکی، دولتی و سازمانی، جایگاههای سوخت، سکوهای آموزشی، تلوبیون، فروشگاهها و همین «بیان» فعال هستند، بهسبب وجود همین شبکه ملیِ (هرچند ناقصِ) اطلاعات است.
